Hoe komen WhatsApp-oplichters aan uw telefoonnummer?

U krijgt een berichtje van een onbekend nummer. "Hoi mam, mijn telefoon is stuk, dit is mijn nieuwe nummer." Hoe wisten oplichters dat u een mam bent? En hoe komen ze überhaupt aan uw nummer?

WhatsApp-fraude, ook wel hulpvraagfraude of vriend-in-noodfraude genoemd, begint altijd met uw nummer. In dit artikel leest u waar oplichters dat halen, en wat u eraan kunt doen.

Vijf bronnen waar uw nummer ronddwaalt

Uw telefoonnummer staat op meer plekken dan u denkt. De vijf belangrijkste bronnen waar oplichters putten:

• Datalekken bij webshops en diensten. Heeft een webshop, ziekenhuis of energiebedrijf ooit te maken gehad met een hack, dan kan uw nummer in dat lek zitten. Datalekken worden op het internet doorverkocht en jarenlang opnieuw gebruikt.
• Openbare bronnen. Marktplaats, Facebook, bedrijvenregisters: als u uw nummer ooit publiek deelde, kan het via die kanalen worden opgehaald.
• Gestolen telefoons en cloud-accounts. Wordt de telefoon van uw kind, kleinkind of een vriend gehackt? Dan hebben oplichters in één klap toegang tot alle nummers en namen in dat adresboek. Inclusief het uwe.
• Trucs via apps. Sommige malafide apps vragen toegang tot uw contacten en sturen die door. Op een Android-telefoon of iPhone kunt u per app instellen welke toegang er is.
• Random nummer-generatoren. Soms is het simpelweg geluk. Oplichters draaien dagelijks duizenden Nederlandse mobiele nummers en kijken wie er reageert.

Hoe weten ze of u een moeder of vader bent?

Dat is meestal een gok. "Mam" en "pap" werken statistisch op een groot deel van de ontvangers. Wie geen moeder is, leest het bericht en negeert het. Maar voor wie wel een zoon of dochter heeft, voelt het bericht meteen dichtbij. Daar speelt de oplichter op in.

In andere gevallen weten oplichters wel iets meer, bijvoorbeeld via een Facebook-profiel waarop u zichtbaar bent als familielid van uw kinderen. Tegenwoordig komt het ook voor dat ze AI gebruiken om publiek beschikbare gegevens te combineren tot een geloofwaardig verhaal.

Wat u kunt doen om minder kwetsbaar te worden

• Deel uw nummer niet publiek. Op Marktplaats en sociale media kunt u meestal werken met een contactformulier in plaats van uw nummer. Op uw bedrijfspagina is uw nummer soms onvermijdelijk, maar privé kan dat anders.
• Controleer privacy-instellingen. Op Facebook, Instagram en LinkedIn kunt u instellen wie uw familiebanden ziet. Beperk dat tot "alleen vrienden" of alleen uw direct gezin.
• Wees voorzichtig met app-machtigingen. Geeft een app toegang tot uw contacten? Vraag uzelf af waarom dat nodig is. Wantrouw apps die u niet kent.
• Spreek een controlevraag af. Spreek met uw kinderen, kleinkinderen of beste vriend een vraag af die alleen u beiden kent. Krijgt u een hulpvraag via WhatsApp van een nieuw nummer, dan stelt u die vraag voordat u iets doet.
• Bel altijd het oude nummer terug. Dit is de belangrijkste gewoonte. Werkt het oude nummer niet meer, bel dan een ander familielid om te checken.

Let op: een echte familieaangelegenheid kan altijd een uurtje wachten. Wie u onder druk zet om snel geld over te maken, is bijna nooit echt familie.

Hoe herken ik een nep-WhatsApp van een echte?

Drie signalen die bijna altijd aanwezig zijn bij nep-berichten:

• Het bericht komt van een onbekend nummer.
• Er wordt direct of binnen één bericht om geld gevraagd.
• Bellen lukt niet, met excuses als "telefoon ligt op laden" of "zit op kantoor".

Bij één van deze drie signalen, niets doen. Bel het oude nummer of een ander familielid.

Voorbeelden van WhatsApp-fraude

Oplichters gebruiken vaak dezelfde soort berichten. Een paar voorbeelden die veel voorkomen:

• "Hoi mam, mijn telefoon is kapot, dit is mijn tijdelijke nummer. Kun je een rekening voor me betalen? Ik kan nu zelf niet bij internetbankieren."
• "Hallo oma, ik ben mijn pinpas kwijt. Wil jij even 750 euro overmaken? Ik betaal het vrijdag terug."
• Een bericht van een onbekend nummer met alleen een foto of een link, met de vraag of u die "even bekijkt".

De rode draad is steeds hetzelfde: een nieuw nummer, haast, en een vraag om geld of om een klik. Herkent u dit patroon, dan weet u genoeg.

Wat moet u doen na WhatsApp-fraude en waar meldt u het?

Bent u opgelicht via WhatsApp, of denkt u dat een bericht nep is? Onderneem dan rustig deze stappen:

• Heeft u al geld overgemaakt? Bel direct uw bank op het nummer op uw bankpas. Hoe sneller, hoe meer er soms nog tegen te houden is.
• Doe aangifte bij de politie. Dat kan ook online via politie.nl.
• Meld de fraude bij de Fraudehelpdesk via fraudehelpdesk.nl, zodat anderen gewaarschuwd worden.
• Blokkeer en rapporteer het nummer in WhatsApp zelf. Open het gesprek, tik op de naam bovenin en kies Blokkeren en Rapporteren.
• Bewaar de berichten als bewijs voordat u ze verwijdert.

Schaam u nergens voor. Deze berichten zijn slim gemaakt en het overkomt heel veel mensen.

Twijfelt u over een bericht dat u kreeg?

Laat het ons rustig zien. Wij kijken samen met u of het bericht echt is en helpen u zo nodig om het te melden. Geen drempel, geen kosten voor zo'n eerste check.

Wilt u rustig overleggen of meer leren over hoe u zich beschermt? Plan een vrijblijvend adviesgesprek aan de keukentafel, of lees verder over WhatsApp-fraude en hulpvraagfraude in onze kennisbank.

Zie ook: Spoofing herkennen en Waarom u nooit terugbelt naar een onbekend nummer.